Пада ли вам на памет један данашњи владалац који воли да путује кад је потребан у својој земљи?
Бранислав Нушић
Владарске посете
Отворите које хоћете новине и завирите у коју хоћете рубрику, па ћете свакога дана наћи по једну нову вест: те владалац отпутовао тамо, те онај тамо. Узмували се па само јуре кроз Европу.
Ја не знам због чега и на који начин наиђе тако наједанпут тај владарски наступ за путовање. Да ли њихова величанства засврбе табани, или — можда — од многога седења на престолу осете да ће добити владалачке жуљеве?
А право да вам кажем, мени се та владалачка лутања не допадају тако много; увек се ту изроди неко дипломатско или политичко чудо! Оно, истина, владари када се састану говоре један другом врло лепе речи. „Пијем у здравље ваше земље!“ — каже на пример један; „И ја пијем у здравље ваше земље!“ — одговара му други. Али то топло наздрављање свршава се често тиме што то међусобно „пијем у здравље ваше земље“, кад се преведе, често значи: да они пију за покој душе неке земље.
И после, право да вам кажем, то често путовање владалаца учиниће још да ће европска политика постати потпуно путничка политика. Све ће се тако уз пут свршавати, и онда ће, видећете, свака држава осетити потребу да има по два владаоца: један ће као бити седећи владалац, а други путујући владалац.
Они седећи владаоци биће потребни држави због разних парада, а они путнички личиће на трговачке агенте који путују са мустрама. Ја не знам, додуше, какве ће они мустре носити, али извесно мустре слободе народа над којима владају и оних над којима би завладали.
Боже мој, ала би то лепо било кад би се тако уредило, а како је пошло, врло је вероватно да ће на крају крајева тако и бити.
Још ме једно питање врло мучи код ових владарских лутања. Да ли они путују зато што се осећају сигурно код куће, или, напротив, зато што се не осећају сигурни код куће. И онда, да ли се њихови народи радују када су на путу, а жалосте када се врате, или обратно.
То бих волео да знам, јер видим и обрнуте појаве. Бугарски народ, на пример, не воли да му владалац путује, а он ипак зато путује; док грчки народ изгледа да би волео да му владалац путује, али он то неће.
Откад Грци вичу своме Георгиосу:
А он им увек одговара:
— Нека хвала, остаћу код куће.
— Ама изађи мало из Грчке, промени климу! — веле му учтиво Грци.
— Ефхаристо — одговара им он и ухватио се грчевито за престо, па се и ногама уплео за пречаге на престолу.
Ето, дакле, има и таквих владалаца који не воле да путују.
Па има их свакојаких, не може човек ни да се сети свих њихових особина.
